Czytasz: Strona g┼é├│wna · PISmo Luba??skie · Uwarunkowania zmiany ustawowego wieku emerytalnego w Polsce w 2012 roku


 

Uwarunkowania zmiany ustawowego wieku emerytalnego w Polsce w 2012 roku 02-03-2012

Prof. dr hab. J??zefina Hrynkiewicz

Uwarunkowania zmiany ustawowego wieku emerytalnego w Polsce w 2012 roku.

Zamiar wyd??u??enia ustawowego wieku emerytalnego od 2013 roku do 67 lat to jest o 7 lat dla kobiet i o 2 lata dla m─???czyzn nie ma uzasadnienia w obecnej sytuacji demograficznej, ekonomicznej, spo??ecznej i prawnej.

I. Uwarunkowania demograficzne zmiany podniesienia wieku emerytalnego.
1. Przeci─?tne trwanie ??ycia w Polsce noworodka p??ci m─?skiej w 2009 roku by??o kr??tsze o 7- 3 lat ni?? w krajach Europy Zachodniej; i tak kr??tsze o 6,1 lat ni?? w Austrii, o 6,2 ni?? w RFN, o 7 lat kr??tsze ni?? we Francji, o 7,7 lat kr??tsze ni?? w Norwegii. Przeci─?tne trwanie ??ycia noworodka p??ci ??e??skiej w 2009 roku by??o kr??tsze o 3 lata ni?? w Austrii i w Niemczech, o 3,1 ni?? w Norwegii, w Hiszpanii, Grecji.
Przeci─?tne trwanie ??ycia m─???czyzn w Polsce jest o oko??o 6-7 lat kr??tsze ni?? w krajach Europy Zachodniej. Przeci─?tne trwanie ??ycia kobiet w Polsce jest o oko??o 3-4 lat kr??tsze ni?? w krajach Europy Zachodniej. Istotny wzrost przeci─?tnego dalszego ??ycia nast─?pi?? w Polsce dopiero od 1990 roku i odnosi si─? do populacji urodzonych po 1989 roku (od podj─?cia procesu transformacji systemowej). Wzrost przeci─?tnej trwania ??ycia w wi─?kszo??ci nie dotyczy tych populacji, kt??re zamierza si─? obejmowa─? od 2013 roku podwy??szonym wiekiem emerytalnym. Przeci─?tna trwanie ??ycia populacji, kt??re zamierza si─? obj─?─? od 2013 roku przed??u??onym wiekiem emerytalnym to osoby urodzone w latach 1953-1989. Urodzeni w latach 1953 Ô?? 1989 ??yj─? o kilka lat kr??cej, ni?? generacje urodzonych po 1989 roku. Przeci─?tne dalsze trwanie ??ycia os??b urodzonych w latach:
- 1952-53 (obecnie, tj. w roku 2012) w wieku 59/60 lat) wynosi: 58,6 lat, dla m─???czyzn i 64,2 lat dla kobiet.
- 1960/61 (obecnie w wieku 51/52 lat) dla m─???czyzn wynosi: 64,8 lat, dla kobiet: 70,5 lat,
- 1970/72 (obecnie w wieku 42/40 lat) Ô?? wynosi dla m─???czyzn: 66,83 lat, dla kobiet 73,76 lat,
- 1980/81 Ô?? (obecnie w wieku 32/31 lat) trwanie ??ycia wynosi: 66,88 lat dla m─???czyzn i 75,4 dla kobiet,
Przeci─?tne dalsze trwanie ??ycia dla urodzonych w roku 1990 m─???czyzn (obecnie w wieku 21 lat) wynosi 66, 51 lat dla m─???czyzn oraz dla kobiet Ô?? 75,49 lat).
M─???czyzna (obecnie 2012 rok) 30 letni urodzony w 1982 r. ma przed sob─? przeci─?tnie 40,08 lat ??ycia.
Obserwacja wieloletnich trend??w dotycz─?cych kszta??towania si─? przeci─?tnego dalszego trwania ??ycia wykazuje, ??e wzrost nie ma postaci krzywej prostej - stale rosn─?cej. Obserwuje si─? r????ne okresy za??amania trendu wzrostu trwania ??ycia (np. dotyczy to kobiet w wieku 15 lat i wi─?cej na pocz─?tku lat 90., czy m─???czyzn na pocz─?tku XXI wieku (rok 2002).
Wniosek: Podstaw─? kszta??towania decyzji o ustanawianiu obowi─?zuj─?cego wieku emerytalnego powinna by─? rzetelna analiza sytuacji demograficznej tych generacji i okres??w, kt??re b─?d─? obejmowane podwy??szonym wiekiem emerytalnym. Por??wnania z innymi krajami musz─? uwzgl─?dnia─? istotne r????nice w sytuacji demograficznej Polski i kraj??w, kt??re osi─?gn─???y znacznie wy??szy poziom rozwoju spo??ecznego (mierzony Ô?? HDI Ô?? Indeksem Rozwoju Spo??ecznego UNDP, gdzie jedn─? z miar rozwoju spo??ecznego jest przeci─?tne trwanie zycia, obok poziomu solaryzacji Ô?? liczba lat nauki szkolnej i wielko??ci PKB per capita). Cechy rozwoju demograficznego Polski obserwowane wsp????cze??nie s─? inne ni?? w krajach wysoko rozwini─?tych.

2. R????nica w przeci─?tnym trwaniu ??ycia kobiet i m─???czyzn.
W Polsce utrzymuje si─? r????nica mi─?dzy przeci─?tnym trwaniem ??ycia kobiet i m─???czyzn - w 2009 roku w krajach Europy Zachodniej (np. Niemcy, W??ochy, Szwecja, Niderlandy, Wielka Brytania, Dania) r????nica ta wynosi??a oko??o 4,1 Ô?? 5.1 lat, natomiast w krajach postsowieckich r????nica ta kszta??tuje si─? na poziomie: od 8,3 (W─?gry), 8,7 (Polska), 9,8 (Gruzja) do 11,3 (Litwa), 11,7 (Ukraina),12,1 (Bia??oru??, 12,4 (Rosja). Wysokie r????nice w przeci─?tnym trwaniu ??ycia kobiet i m─???czyzn s─? charakterystyczne dla kraj??w o niskim poziomie rozwoju, gdzie przeci─?tne trwanie ??ycia jest istotnie kr??tsze, ni?? w krajach o wysokim poziomie rozwoju.
Wniosek: w Polsce osi─?gni─?cie mniejszej r????nicy (por??wnywalnej z krajami Europy Zachodniej) w przeci─?tnym trwaniu ??ycia kobiet i m─???czyzn wymaga szerokiego, wielonurtowego i wieloletniego dzia??ania w zakresie: polityki ludno??ciowej, w tym istotnej poprawy warunk??w ??ycia, poprawy warunk??w i bezpiecze??stwa pracy, bezpiecze??stwa w ruchu komunikacyjnym, a tak??e powa??nej rozbudowy i szerokiego dost─?pu do us??ug ochrony zdrowia, w tym do tych funkcji ochrony zdrowia, kt??re maj─? najwi─?kszy wp??yw na ograniczenie niepe??nosprawno??ci i zaawansowanych stan??w chorobowych (takich, jak promocja zdrowia i profilaktyka, rehabilitacja).

3. Stan zdrowia ludno??ci Polski.
Stan zdrowia ludno??ci kszta??tuje si─? pod wp??ywem warunk??w i poziomu ??ycia, dost─?pu do us??ug ochrony zdrowia, w tym do profilaktyki, leczenia i rehabilitacji, a tak??e warunk??w pracy i bezpiecze??stwa w r????nych dziedzinach ??ycia spo??ecznego i gospodarczego. Dla oceny zdolno??ci poszczeg??lnych generacji do pracy zarobkowej istotne znaczenia ma nie tylko d??ugo??─? ??ycia w og??le, ale d??ugo??─? ??ycia w zdrowiu i bez zdrowia. Wed??ug oszacowa?? Eurostatu (Europejski Urz─?d Statystyczny 2008 r.) w Polsce:
- m─???czy??ni prze??ywaj─? w zdrowiu (bez graniczonej sprawno??ci) 86% d??ugo??ci ??ycia, kobiety 84 %. Wyst─?puj─? istotne r????nice w d??ugo??ci ??ycia, w tym w d??ugo??ci ??ycia w zdrowiu mi─?dzy: poziomem wykszta??cenia i p??ci─? regionami.
Osoby urodzone w 1977 roku w wieku 25 lat (rok badania 2002 r., obecnie ich wiek = 35 lat) maj─? szanse na dalsze ??ycie w zdrowiu oraz na dalsze ??ycie bez zdrowia w zale??no??ci od wykszta??cenia:
- z wykszta??ceniem podstawowym m─???czy??ni 25+31 = 56,21 + 8,1 (bez zdrowia) = 64,3 lat
Ô?? Ô?? Ô?? kobiety 25 + 41,9=66,9 + 10,8(bez zdrowia) = 77,8
z wykszta??ceniem ZSZ m─???czy??ni 25+ 37,1= 62,1 +6,6 (bez zdrowia)= 68,7
Ô?? Ô?? Ô?? kobiety 25+43,0=68+ 9,0(bez zdrowia)= 77 lat
z wykszta??ceniem ??rednim m─???czy??ni 25+42,6= 67,6 +7,9 (bez zdrowia)=75,6 l
Ô?? Ô?? Ô?? Ô?? kobiety 25+47,3= 72,3+9,2(bez zdrowia= 81,5
z wykszta??ceniem wy??szym m─???czy??ni 25+48,7=73,7+6,6 (bez zdrowia)= 80,3
Ô?? Ô?? Ô?? Ô?? kobiety 25+52,6=77,6+9 (bez zdrowia)= 86,6
Osoby z wy??szymi poziomami wykszta??cenia ??yj─? o kilka lat d??u??ej, w tym tak??e ??yj─? d??u??ej w zdrowiu, ni?? osoby z niskim poziomem wykszta??cenia. Wskazuje to, ??e znaczne obci─???enie prac─? fizyczn─?, w trudnych i uci─???liwych warunkach pracy ma istotny wp??yw na przeci─?tne dalsze trwanie ??ycia w og????em i dalsze trwanie ??ycia w zdrowiu. W Polsce przeci─?tne dalsze trwanie ??ycia dla generacji 1977 r. wynosi: 69,1 lat w zdrowiu i 9,7 lat bez zdrowia, ale jest ono silnie zr????nicowane ze wzgl─?du m.in. na poziom wykszta??cenia i miejsce zamieszkania. Wyst─?puje du??e zr????nicowanie przeci─?tnego dalszego trwania ??ycia ze wzgl─?du na poszczeg??lne regiony (np. m─???czyzny ur. w 1977 roku w woj. lubelskim b─?dzie ??y?? w zdrowiu 66,6 lat, bez zdrowia 12,7 lat., a w woj. ????dzkim: odpowiednio 69,1 lat ??ycia w zdrowiu, 9,7 bez zdrowia. Przeci─?tny czas ??ycia oraz czas ??ycia w zdrowiu jest silnie zr????nicowany nie tylko ze wzgl─?du na poziom wykszta??cenia (co najcz─???ciej wi─???e si─? z charakterem i warunkami pracy), ale tak??e w zale??no??ci od regionu zamieszkania oraz wielko??ci miejscowo??ci.


Z bada?? GUS z grudnia 2009 roku2 wynika, ??e:
- 34% og????u badanych Ô??swoje zdrowie oceni??o poni??ej poziomu dobregoÔ?Ł, w tym:
- w wieku 40- 49 lat Ô?? 35%, w wieku 50-59 lat Ô?? 55% badanych, w wieku 60-69 lat 72%,
Osoby starsze oceniaj─? sw??j stan zdrowia zdecydowanie gorzej, ni?? osoby m??odsze, podobnie, jak osoby z wy??szym wykszta??ceniem oceniaj─? sw??j stan zdrowia zdecydowanie lepiej, ni?? osoby z niskim poziomem wykszta??cenia. Z tych samych bada?? GUS wynika, ??e
- 43% badanych zg??asza??o istnienie chor??b d??ugotrwa??ych i przewlek??ych (trwaj─?cych d??u??ej, ni?? p???? roku). Choroby d??ugotrwa??e i przewlek??e cz─???ciej wyst─?puj─? w mie??cie (45,2%), ni?? na wsi (39,4%), cz─???ciej dotycz─? kobiet (47%), ni?? m─???czyzn (39%). Cz─?stotliwo??─? wyst─?powania chor??b d??ugotrwa??ych i przewlek??ych nasila si─? wraz z wiekiem: dotyczy to ponad 60% pi─?─?dziesi─?ciolatk??w, 79% sze??─?dziesi─?ciolatk??w. Wraz z wiekiem nasilaj─? si─? te?? ograniczenia w wykonywaniu czynno??ci domowych z powod??w zdrowotnych. Wed??ug bada?? GUS z 2009 roku dotyczy to - 5,2 mln os??b w wieku 15 i wi─?cej lat, tzn. blisko co 5 doros??y Polak ma ograniczenia w wykonywaniu czynno??ci domowych.. W przypadku 1,4 mln os??b ograniczenia sprawno??ci s─? tak daleko zaawansowane, ??e ich egzystencja zale??y od pomocy innej osoby. Co trzeci sze??─?dziesi─?ciolatek odczuwa trudno??ci w wykonywaniu zwyk??ych prac domowych. Wed??ug definicji UE co pi─?ty Polak zosta?? zaliczony do kategorii niepe??nosprawnych, z tej grupy 1/3 (tj. 2,7 mln os??b) ma powa??ne ograniczenia w wykonywaniu czynno??ci. Cz─?sto??─? ogranicze?? w wykonywaniu czynno??ci gwa??townie ro??nie wraz z wiekiem, szczeg??lnie po osi─?gni─?ciu wieku 50 lat. Wed??ug kryteri??w UE w??r??d pi─?─?dziesi─?ciolatk??w, co trzecia osoba zosta??a zaliczona do niepe??nosprawnych, w??r??d osiemdziesi─?ciolatk??w 2/3 populacji. Polska nale??y do kraj??w, gdzie poziom niepe??nosprawno??ci jest zdecydowanie wy??szy, ni?? w wi─?kszo??ci kraj??w Europy Zachodniej (tylko nieco wy??szy ni?? w Polsce jest na ?üotwie, S??owacji, Estonii, W─?grzech).
Z bada?? GUS wynika, ??e pod koniec 2009 roku liczba niepe??nosprawnych (prawnie i subiektywnie)3 wynosi??a 5,3 mln os??b. Niepe??nosprawno??─? Ô??ro??nieÔ?Ł wraz z wiekiem; w og??lnej liczbie badanych niepe??nosprawni stanowili og????em 13,9%,: w grupie wieku 50-69 lat 25%, w wieku 70 lat i wi─?cej lat 45,2%. Wyst─?puj─? istotne r????nice udzia??u niepe??nosprawnych w poszczeg??lnych wojew??dztwach. Blisko 78% niepe??nosprawnych posiada orzeczenie o niepe??nosprawno??ci, pozosta??e 22 % nie ma takiego orzeczenia. 84% os??b niepe??nosprawnych jest bierna zawodowo, tylko co sz??sta osoba niepe??nosprawna pracuje lub poszukuje pracy. Ponad 60% orzecze?? o znacznym stopniu niepe??nosprawno??ci posiadaj─? osoby w wieku poprodukcyjnym. Osoby niepe??nosprawne gorzej oceniaj─? sw??j stan zdrowia, cz─???ciej wyst─?puj─? u nich choroby d??ugotrwa??e i przewlek??e i d??ugotrwa??e, tak??e cz─???ciej ni?? pozosta??e osoby korzystaj─? z pomocy medycznej.
Ro??nie liczba os??b, kt??re pozostaj─? w sta??ej ambulatoryjnej opiece psychiatrycznej; w 2010 roku w Polsce by??o to oko??o,1,5 mln. os??b.
O z??ym stanie zdrowia ??wiadczy te?? cz─?ste korzystanie z leczenia szpitalnego. Leczenie w szpitalach obejmuje g????wnie dwie grupy wieku: ma??e dzieci (0-4) oraz osoby w wieku 50 lat i wi─?cej. Odsetek os??b, kt??re leczy??y si─? w ostatnich 12 miesi─?cach w szpitalach wzrasta wraz z ich wiekiem. Odsetek os??b w wieku 50-59 lat leczony w szpitalu wynosi?? w 2009 roku 12,8%, w wieku 60-69 lat Ô?? 18,3%. Osoby niepe??nosprawne ponad 3-krotnie cz─???ciej leczone s─? w szpitalach, a osoby z d??ugotrwa??ymi problemami zdrowotnymi prawie 4-krotnie cz─???ciej. Najcz─???ciej by??y to osoby w wieku powy??ej 60 lat, niepe??nosprawne i przewlekle chore. Co ??sma badana przez GUS osoba rezygnowa??a z wizyty u lekarza, chocia?? jej potrzebowa??a. G????wne powody rezygnacji z wizyt u lekarza to: d??uga lista oczekuj─?cych, brak czasu na wizyt─?, brak decyzji, brak pieni─?dzy, ch─?─? Ô??przeczekaniaÔ?Ł choroby. Z wizyt u lekarza znacznie cz─???ciej rezygnuj─? osoby niepe??nosprawne i mocno schorowane; g????wne powody rezygnacji to zbyt d??uga kolejka do lekarza i brak pieni─?dzy na op??acenie leczenia.

Wniosek.
Stan zdrowia ludno??ci Polski powinien by─? wa??nym argumentem w debacie o ustanowieniu g??rnej granicy wieku emerytalnego. Wysoki udzia?? os??b niepe??nosprawnych, trwale i przewlekle chorych, oceniaj─?cych sw??j stan zdrowia, jako z??y nie rokuje mo??liwo??ci utrzymania ich w zatrudnieniu na rynku pracy tak??e w obecnie obowi─?zuj─?cym wieku emerytalnym. B─?dzie to tym bardziej niemo??liwe po wyd??u??eniu wieku emerytalnego do 67 lat. Ze wzgl─?du na stan zdrowia osoby te b─?d─? pobiera─? renty z tytu??u niezdolno??ci do pracy lub/i zasi??ki z pomocy spo??ecznej.
Wszystkie badania i dost─?pne dane statystyczne wskazuj─?, ??e wraz z wyd??u??aniem si─? przeci─?tnego trwania ??ycia, z post─?puj─?cym procesem starzeniem si─? ludno??ci powi─?ksza si─? niepe??nosprawno??─? i niesamodzielno??─?, rosn─? potrzeby w zakresie us??ug ochrony zdrowia, opieki i piel─?gnacji. Nie maleje w Polsce liczba os??b niepe??nosprawnych. Niska jest jako??─? us??ug medycyny pracy. Trudno dost─?pna jest wci─??? profilaktyka i rehabilitacja: w Polsce tylko w okresie zatrudnienia (w latach 1990-2010) oko??o 2 mln os??b sta??o si─? niepe??nosprawnymi w takim stopniu, ??e utraci??o zdolno??─? do pracy (osoby te musia??y Ô??przej??─?Ô?Ł na rent─? inwalidzk─?). Wskazuje to na powa??ne b??─?dy systemowe w zatrudnieniu, ochronie pracy, w organizacji systemu ochrony zdrowia, w tym w medycynie pracy, profilaktyce, leczeniu i rehabilitacji. Celem tych system??w nie jest (nie powinno by─?) przecie?? Ô??produkowanieÔ?Ł os??b niezdolnych do pracy, niepe??nosprawnych i niesamodzielnych, lecz utrzymanie najd??u??ej, jak jest to tylko mo??liwe, ka??dej osoby w zdrowiu, oraz w miar─? w pe??nej sprawno??ci oraz zdolno??ci do pracy. Systemy orzekania o niepe??nosprawno??ci, o niezdolno??ci do pracy s─? obarczone powa??nymi b??─?dami. W ochronie zdrowia i ubezpieczeniu spo??ecznym nie ma skoordynowanych dzia??a?? ograniczaj─?cych niezdolno??─? do pracy i niepe??nosprawno??─?.

4. Por??wnywanie Polski z krajami, w kt??rych projektuje si─? wyd??u??enie lub ustawowo dokonano wyd??u??enia obowi─?zku pracy przed uzyskaniem uprawnie?? do emerytury, nie znajduje uzasadnienia w faktach. Polska w por??wnaniu z krajami Europy Zachodniej jest krajem, kt??ry charakteryzuje si─? niskim poziomem dochodu spo??ecznego. PKB na 1 mieszka??ca (w PPS w EU-27 krajach) wed??ug Eurostatu wyni??s?? w 2010 roku 24 500 euro, za?? w 2009 roku Ô?? 23 600 euro. ??rednia warto??─? PKB w PPS dla Polski w przeliczeniu na 1 mieszka??ca w 2009 r. wynios??a 14 255 euro, co stanowi??o 60.4% ??redniej dla 27 pa??stw Unii Europejskiej. W 2010 roku wynios??a ona 14 673 euro, co stanowi??o 59.9% ??redniej unijnej (EU 27). W 2007 roku PKB dla Polski w PPS stanowi??o 54.4% ??redniej unijnej4.
5. Nak??ady na ochron─? zdrowia w Polsce s─? kilka razy ni??sze, ni?? w krajach, kt??re wyd??u??aj─? wiek emerytalny, co powoduje, ??e dost─?p do us??ug ochrony zdrowia w Polsce, szczeg??lnie do profilaktyki, leczenia i rehabilitacji oraz poziom us??ug jest istotnie bardziej ograniczony i gorszy ni?? w krajach, z kt??rymi por??wnujemy si─?. To za?? powoduje, ??e przeci─?tne - dalsze prognozowane trwanie ??ycia noworodk??w - jest w Polsce o 6-7 lat kr??tsze dla m─???czyzn i o oko??o 3-4 lata kr??tsze dla kobiet. Przeci─?tne trwanie ??ycia jest skutkiem oddzia??ywania wielu czynnik??w: warunk??w ??ycia, dochod??w per capita, powszechnej dost─?pno??ci i poziomu us??ug ochrony zdrowia, warunk??w pracy, stanu ochrony pracy, organizacji i charakteru pracy, stanu bezpiecze??stwa obywateli, w tym bezpiecznych warunk??w pracy i bezpiecze??stwa socjalnego, stanu ??rodowiska naturalnego, w tym ??rodowiska w miejscu zamieszkania.
Udzia??y wydatk??w na ochron─? zdrowia w PKB (%) w latach 2000Ô??2005, w poszczeg??lnych krajach kszta??towa??y si─? r????nie. Najwy??szymi wska??nikami charakteryzowa??y si─?: USA Ô?? ok. 15% (w latach 2002 Ô?? 2005), Szwajcaria Ô?? ponad 11% w latach 2002 Ô?? 2005 i Francja Ô?? ok. 11% - w latach 2004 Ô?? 2005, a tak??e Belgia i Niemcy Ô?? ponad 10%. W latach 2004 Ô?? 2005 Polska Ô?? ze wska??nikiem oscyluj─?cym w latach 2000 Ô?? 2005 wok???? 6% - plasowa??a si─? na odleg??ym miejscu zar??wno w??r??d kraj??w OECD, jak i Unii Europejskiej, a nawet kraj??w Europy ??rodkowo-Wschodniej. W pomiarze wydatk??w na ochron─? zdrowia istotne znaczenie ma udzia?? wydatk??w publicznych. Udzia?? wydatk??w publicznych na ochron─? zdrowia kszta??towa?? si─? w Polsce w wymienionym okresie od 70% - 60%. (o dost─?pno??ci us??ug ochrony zdrowia decyduje w zasadzie udzia?? wydatk??w publicznych; im wy??szy udzia?? wydatk??w prywatnych tym wi─?ksze nier??wno??ci w dost─?pie do us??ug ochrony zdrowia).

5. Wsp????cze??nie miar─? zdolno??ci do pracy jest nie tylko prognozowane dalsze trwanie ??ycia noworodk??w, ale dalsze trwanie ??ycia w zdrowiu. Polacy nie tylko ??yj─? kr??cej o kilka lat, ni?? mieszka??cy Europy Zachodniej. Polacy ??yj─? tak??e kr??cej w zdrowiu. Pod tym wzgl─?dem Polska ma bardzo du??e zaniedbania. W polskim systemie ochrony zdrowia, nierzadko ratuje si─? ??ycie, ale cz─?sto pozostawia si─? cz??owieka na wiele dalszych lat ??ycia niezdolnym do pracy, a nierzadko i do samodzielnej egzystencji. Win─? za taki stan Ô??ponosz─?Ô?Ł; niskie nak??ady publiczne na ochron─? zdrowia, z??a organizacja ochrony zdrowia nastawiona w pierwszej kolejno??ci na leczenie (i na osi─?ganie zysku). W polskim systemie brak systemu oceny i kontroli jako??ci us??ug ochrony zdrowia. Celem nowoczesnej polityki ludno??ciowej (spo??ecznej) jest nie tylko wyd??u??anie ??ycia, lecz wyd??u??enie ??ycia w zdrowiu, ochrona zdolno??ci do pracy, sprawno??ci oraz samodzielno??ci ??yciowej. Wed??ug bada?? Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego w Polsce kobieta urodzona w roku 1977 (obecnie w wieku 35 lat) mia??a przeci─?tne prognozowane trwanie ??ycia wynosz─?ce 75,02 lat, z tego prze??ywa w zdrowiu 84% swojego ??ycia w zdrowiu. Dla m─???czyzn urodzonych w 1977 roku przeci─?tne trwanie ??ycia wynosi, 67,27 z tego prze??ywaj─? w zdrowiu 86% ??ycia.

Problemem wsp????czesnej Polski jest narastaj─?cy problem niesamodzielno??ci ??yciowej i niepe??nosprawno??ci, kt??ra czyni cz??owieka nie tylko niezdolnym do pracy, lecz w wielu wypadkach tak??e niesamodzielnym tj. niezdolnym do samodzielnej egzystencji (tj. do wykonywania zwyk??ych czynno??ci ??yciowych).

II. Uwarunkowania ekonomiczne przed??u??enia wieku emerytalnego.
1. Stan zdrowia a warunki pracy. Praca ??le zorganizowana, odbywaj─?ca si─? w z??ych warunkach, praca niedostosowana do mo??liwo??ci psychicznych i fizycznych cz??owieka staje si─? wa??nym czynnikiem obni??aj─?cym potencjaln─? zdolno??─? do pracy. W Polsce warunki pracy s─? z??e; liczba wypadk??w przy pracy w 2010 roku wynosi??a 93,577 (w tym 444 ??miertelne). Wypadki przy pracy: w 2010 r. Ô?? liczba wypadk??w = 93 577, w tym kobiety 31,5% poszkodowanych, m─???czy??ni to 68,5% poszkodowanych. Wypadki w 2010 roku mia??y miejsce g????wnie w: g??rnictwie (17,82 na 1000 pracuj─?cych), przemy??le (13,07/1000), rolnictwie (13,04), rekultywacji (14,04), budownictwie (10,41), transporcie (9,39). Najwi─?cej poszkodowanych w wypadkach to m─???czy??ni w wieku 25-35 lat = 28,9%, oraz w wieku 45-54 lat = 25,1%. Poszkodowanych, w wieku 25-34 lat (31,7%) to g??rnicy, robotnicy budowlani, przemys??owi, operatorzy maszyn, kierowcy. W??r??d kobiet dominuj─?ca grupa poszkodowanych to osoby w wieku 45-54 lat (32,3%) Ô?? specjali??ci nauk przyrodniczych, ochrony zdrowia oraz pracownicy handlu i us??ug. Najwi─?ksz─? grup─? poszkodowanych w wypadkach ??miertelnych (31,4%) oraz z ci─???kim uszkodzenie cia??a (28,7%) stanowili pracownicy w wieku 45-54 lat. Najmniej bezpieczn─? okaza??a si─? praca robotnik??w: obr??bki metali, mechanik??w, kowali, ??lusarzy, spawaczy, monter??w konstrukcji, g??rnik??w i robotnik??w budowlanych, kierowc??w, operator??w. Najwi─?cej ofiar ??miertelnych by??o w g??rnictwie i budownictwie (19,7%). 60,% wypadk??w to pracownicy o sta??u do 3 lat. Wypadki w pracy spowodowa??y 3,9 mln dni niezdolno??ci do pracy. W Polsce ponad p???? miliona os??b pracuje w warunkach zagra??aj─?cych utrat─? zdrowia. Tylko w 2010 roku ZUS wyda?? ponad 5 mld z?? na renty i odszkodowania z tytu??u z??ych warunk??w pracy (wielko??─? wydatk??w nie obejmuje koszt??w ponoszonych przez ochron─? zdrowia i pracownika).

Wniosek. Stan ochrony i bezpiecze??stwa pracy nie ulega w Polsce od 2000 roku. poprawie. Ograniczenie niepe??nosprawno??ci Ô??nabywanej w pracy zawodowejÔ?Ł w Polsce wymaga innego podej??cia do: 1/ zada?? ochrony pracy, 2/ ponoszenia koszt??w za skutki wypadku przy pracy i choroby zawodowe. Koszty zado??─?uczynienia ofiarom wypadku oraz koszty skutk??w powinien ponosi─? ten podmiot, kt??ry przyczyni?? si─? do powstania wypadku lub choroby zawodowej. Pracodawca dopuszczaj─?cy do wypadk??w i chor??b zawodowych powinien op??aca─? bardzo wysokie sk??adki, kt??re spowoduj─?, ??e dzia??alno??─? gospodarcza stanie si─? nierentowna. Systemowe oddzielenie ochrony zdrowia od systemu ubezpiecze?? spo??ecznych tworzy trudn─? sytuacj─? dla pacjenta i ochrony zdrowia, powoduj─?c istotny wzrost koszt??w funkcjonowania obu system??w. W RFN ubezpieczenie od wypadk??w przy pracy i chor??b zawodowych kosztami wszystkich skutk??w wypadku i choroby zawodowej (leczenie, rehabilitacja, odszkodowanie, renta inwalidzka, rodzinna) obci─???aj─? kas─? ubezpieczania wypadkowego, kt??ra czerpie dochody wy??─?cznie ze sk??adek pracodawc??w. W Polsce w zasadzie nie istnieje skuteczny system prewencji i rehabilitacji zawodowej pozwalaj─?cy osobom poszkodowanym na powr??t do pracy. Problem ten nie istnieje w Polsce nawet w ??wiadomo??ci spo??ecznej.

2. Zdolno??─? os??b w zaawansowanym wieku do wydajnej pracy.
Przed??u??aj─?c ustawowy wiek emerytalny nale??y zada─? pytanie: jak kszta??tuje si─? p??aca i wydajno??─? pracy w funkcji wieku pracownika? Zgodnie z zasadami ekonomii i gospodarki rynkowej wynagrodzenie pracownika r??wne jest kra??cowej produkcyjno??ci pracy. Zasadnym jest zatem twierdzenie, ??e po osi─?gni─?ciu pewnego maksimum p??acy w przedziale wieku 40-55 lat w zale??no??ci od wykonywanego zawodu Ô?? wydajno??─? zatrudnionych spada, ale ich p??ace, obwarowane w normalnymi w cywilizowanym ??wiecie regu??ami, cechuje pewna sztywno??─?. W efekcie przed??u??enia okresu zatrudnienia mo??e dochodzi─? do takiej sytuacji, gdy wydajno??─? kra??cowa pracy zacznie by─? ni??sza od p??acy, a wi─?c Ô?Łz danego nak??adu kapita??uÔ?Ł (w??o??onego na stworzenie miejsca pracy). Osi─?gany zatem jest efekt produkcyjny ni??szy ni?? poniesione nak??ady na stworzenie miejsca pracy (zwraca na to uwag─? Gary Becker w swoich studiach nad kapita??em ludzkim). W konsekwencji w skali makro otrzymuje si─? efekt po stronie PKB ni??szy, od mo??liwego, poza tym kreuje si─? luk─? inflacyjn─? z tytu??u produktu kra??cowego pracy ni??szego od p??acy. Natomiast otworzenie mo??liwo??ci zatrudnienia m??odszym, kt??rych wy??sza i do pewnego wieku rosn─?ca wydajno??─? Ô?? pozwoli otrzyma─? produkt stanowi─?cy pokrycie zar??wno dla p??acy, jak i dla emerytury wyp??acanej osobie, kt??ra miejsce pracy zwolni??a. Spadek wraz z wiekiem wydajno??ci pracy nie dotyczy bynajmniej tylko robotnik??w pracuj─?cych przy maszynie, ale wszystkich mo??liwych prac (z prac─? np. w urz─?dach w??─?cznie). Zatem wyd??u??enie wieku emerytalnego mo??e okaza─? si─? ekonomicznie nieuzasadnione. 

Wniosek. Wyd??u??enie wieku emerytalnego do 67 lat mo??e przynie??─? z tytu??u zwyk??ych zale??no??ci biologiczno-techniczno-ekonomicznych, wi─?cej szkody po stronie PKB, kt??remu to wzrostowi w za??o??eniu ma s??u??y─?, ni?? po??ytku. Powstaje pytanie: czy autorzy projektu policzyli funkcje regresji wydajno??ci pracy w zale??no??ci od wieku pracownik??w, w podziale na wykonywane rodzaje prac i zawody? To trudny rachunek, ale, je??li powa??nie traktowa─? projektowan─? reform─? wieku emerytalnego, wr─?cz konieczny!.
2. Sytuacja na rynku pracy a przed??u??enie wieku emerytalnego. Trzeba zada─? pytanie: czy na polskim rynku pracy jest miejsce dla os??b w wieku powy??ej 60/65 roku ??ycia? Kreowana od ponad 20 lat w Polsce agresywna polityka monetarna utrwali??a stan bardzo wysokiego bezrobocia (przypomnijmy maj roku 2002, gdy poziom bezrobocia wynosi?? 21,2% (wed??ug wynik??w NSP 2002). Obni??aj─?cy si─? stan bezrobocia w kilku ostatnich latach to bardziej skutek otwartego europejskiego rynku pracy, ni?? polityka zatrudnienia skoncentrowana na pe??nym i racjonalnym wykorzystaniu zasob??w pracy. Skutkiem tej polityki jest wysokie, utrwalone, w wielu rejonach kraju strukturalne bezrobocie (np. Szyd??owiec na Mazowszu powy??ej 37% bezrobotnych) oraz masowa emigracja zarobkowa, g????wnie m??odzie??y, ze wszystkimi jej negatywnymi skutkami, kt??re b─?dziemy odczuwa─? przez nast─?pne pokolenia. Gdyby reforma wieku emerytalnego powi─?zana by??a z fundamentalnymi zmianami w polityce monetarnej, walce z inflacj─?, sprzyjaniu wzrostowi poda??y, konkurencji na rynku, tworzeniu nowych miejsc pracy, to niew─?tpliwie tak─? reform─? mo??na by??oby powa??nie rozwa??a─?. Tymczasem reforma wieku emerytalnego ma utrwala─? wszystkie negatywne procesy wywo??ywane restrykcyjn─? polityka monetarn─?, kt??rej dramatyczne skutki obserwujemy we wszystkich niemal dziedzinach (szczeg??lnie na rynku pracy i w sytuacji demograficznej Polski).

Wniosek. Podniesienie wieku emerytalnego musi by─? powi─?zane z fundamentalnymi zmianami w polityce monetarnej, z walk─? z inflacj─?, sprzyjaniem wzrostowi poda??y i konkurencji na rynku, z tworzeniem nowych miejsc pracy. Po zmianach w polityce gospodarczej mo??na by??oby powa??nie rozwa??a─? ewentualnie podniesienie wieku emerytalnego.

3. Umowy Ô????miecioweÔ?Ł, Ô??czarnyÔ?Ł rynek pracy. Istotn─? przeszkod─? w powszechnym zatrudnieniu os??b w wieku niemobilnym jest rozpowszechnione w Polsce zatrudnienie, g????wnie os??b m??odych wst─?puj─?cych na rynek pracy na tzw. umowach Ô????mieciowychÔ?Ł; pracodawca ch─?tniej zatrudnia osoby m??ode, korzystaj─?c z mo??liwo??ci pozyskania ich pracy za bardzo niskie wynagrodzenie. W sferze zatrudnienia polski rynek pracy dzia??a w ca??ym okresie transformacji w warunkach nadmiaru wysoko wykwalifikowanych, m??odych, bardzo tanich pracownik??w. Z przyczyn demograficznych okres obfito??ci taniej pracy m??odych pracownik??w na polskim rynku dobiega ko??ca. W nadchodz─?cych latach rynek pracy b─?dzie zmuszony korzysta─? z zatrudnienia pracownik??w w starszych (niemobilnych) grupach wieku. Problem ten nie tylko nie jest rozwi─?zany, lecz wci─??? pozostaje poza ??wiadomo??ci─? projektuj─?cych rozwi─?zania w polityce spo??ecznej oraz pracownik??w i pracodawc??w. Zmiany w sytuacji demograficznej Ô??wymusz─?Ô?Ł by─? mo??e na pracodawcach zatrudnianie pracownik??w w starszych grupach wieku, o innych ni?? m??odzi kwalifikacjach, innych mo??liwo??ciach adaptacji do zmieniaj─?cego si─? charakteru i warunk??w pracy. Trzeba jednak pami─?ta─?, ??e przy otwartym rynku pracy starsi wiekiem pracownicy mog─? by─? zast─?powani imigrantami, co nie b─?dzie sprzyja─? ich zatrudnieniu. Problem ten wymaga bli??szego zbadania oraz wskazania kierunk??w dzia??a?? istotnie zmieniaj─?cych sytuacj─? os??b zaliczanych do tzw. niemobilnych grup wieku (45+) na rynku pracy. Powszechnym problemem zatrudnienia stanie si─? dostosowanie miejsc pracy dla os??b w wieku niemobilnym o zmniejszonych mo??liwo??ci pracy z powodu wieku i z??ego stanu zdrowia. Przeszkod─? w powszechnym zatrudnieniu os??b w wieku niemobilnym, w przed??u??eniu wieku aktywno??ci zawodowej mo??e okaza─? si─? z??y stan zdrowia populacji.
Wniosek. Upowszechnienie zatrudnienie m??odych pracownik??w w tzw. formach Ô??elastycznychÔ?Ł (??mieciowych) utrudnia pracownikom w wieku 50+ utrzymanie miejsc pracy. Podejmowane programy zmiany sytuacji okaza??y si─? ca??kowicie nieskuteczne (silver ekonomy, 50+, itp.). Pracodawcy ze wzgl─?d??w ekonomicznych zatrudniaj─? na umowy tymczasowe, m??odych, ta??szych i wydajniejszych pracownik??w; ni?? zatrudnia─? na umowy stale osoby starsze i do??wiadczone. Zmiana tej sytuacji wymaga wielu zmian w prawie, organizacji, instytucjach oraz wieloletniego konsekwentnego dzia??ania.

4. Sytuacja w kapita??owym systemie emerytalnym a przed??u??enie wieku emerytalnego.
Nale??y zapyta─?: czy po raz kolejny deklaruj─?cy wysokie emerytury i wysokie dochody w systemie emerytalnym Ô?? gwarantuj─? wszystkim w wieku 50+ i 60+ pewne zatrudnienie, a?? do uko??czenia 67 lat? Czy by─? mo??e chodzi o to, aby do emerytury kapita??owej Ô??do??ywa??oÔ?Ł jak najmniej ubezpieczonych, co by??oby doskona??ym ??r??d??em pewnych dochod??w dla Powszechnych Towarzystw Emerytalnych. Czy by─? mo??e w przed??u??aniu wieku emerytalnego chodzi o utrzymanie wydajnego ??r??d??a dochod??w dla os??b i instytucji zwi─?zanych z OFE, gdy wybitnie pomniejszy si─? liczba pobieraj─?cych ??wiadczenia? Czy w reformie przed??u??enia wieku emerytalnego chodzi o dalsz─? ochron─? zysk??w w OFE? Czy tylko o oszcz─?dno??ci w bud??ecie pa??stwa?
Wyd??u??enie wieku musi by─? powi─?zane z ca??kowit─? dobrowolno??ci─? przynale??no??ci do OFE, kt??re musi sta─? si─? systemem dobrowolnym. Trzeba uchyli─? obligatoryjne uczestnictwo ubezpieczonych w funduszach emerytalnych. Wielu pracuj─?cych nie b─?dzie zdolnych do pozostawania w pracy do 67 roku ??ycia, b─?dzie zatem musia??o utrzymywa─? si─? z zasi??k??w dla bezrobotnych, lub zasi??k??w z pomocy spo??ecznej; lub rent inwalidzkich, nie b─?dzie zatem wp??at do OFE, pozostan─? natomiast koszty Ô??zarz─?dzania zgromadzonym kapita??emÔ?Ł. Jak─? wi─?c cz─???─? kapita??u poch??on─? Ô??koszty zarz─?dzaniaÔ?Ł?
Wniosek. Zmiana wieku emerytalnego musi by─? powi─?zana z likwidacj─? przymusowego uczestnictwa w OFE. To Powszechne Towarzystwa Emerytalne, a nie bud??et pa??stwa musz─? ponosi─? odpowiedzialno??─? za skutki swojego dzia??ania.

III. Uwarunkowania spo??eczne przed??u??enia wieku emerytalnego.
1. Reforma odbywa si─? pod has??ami Ô??r??wno??ciÔ?Ł i Ô??sprawiedliwo??ciÔ?Ł. A wi─?c r??wnego wieku dla wszystkich pracuj─?cych i dla wi─?kszo??ci pe??ni─?cych s??u??b─?. Prof. D. Koradecka (Dyrektor Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, 3.01. 2012, GW) twierdzi, ??e: Ô??wiek emerytalny powinien by─? r??wny dla wszystkichÔ?Ł. W tym przypadku mamy do czynienia z pomyleniem Ô??przywilejuÔ?Ł - z charakterem i warunkami pracy lub/i s??u??by. W spo??ecznym podziale pracy wa??ny jest ka??dy rodzaj pracy. Postulaty Ô??zr??wnaniaÔ?Ł w prawie do emerytury wyg??asza si─? podczas kampanii przeciwko: rolnikom, g??rnikom, nauczycielom, s??u??bom mundurowym, Ô??przywilejom Ô??bran??owymÔ?Ł. W rzeczywisto??ci nie ma po prostu prac jednakowych; prace maj─? r????ny charakter, odbywaj─? si─? w r????nych warunkach, wymagaj─? okre??lonych zdolno??ci i sprawno??ci umys??owych, manualnych, fizycznych lub szczeg??lnych cech. Dlatego d─???enie do Ô??r??wno??ciÔ?Ł i Ô??sprawiedliwo??ciÔ?Ł w zakresie ustanawiania jednakowych warunk??w emerytalnych do r????nych, co do zasady prac zawodowych, nale??y niew─?tpliwie do kategorii spo??ecznych utopii. Dlatego potrzebne s─? pog??─?bione analizy dotycz─?ce warunk??w i charakteru pracy oraz ich wp??ywu na zdolno??─? do pracy, w tym do pracy przed??u??onej.
Wniosek. Spo??ecze??stwo potrzebuje r????nego charakteru prac i s??u??b i musi za nie odpowiednio wynagradza─?, a tak??e musi pogodzi─? si─? z koniecznymi specjalnymi warunkami ich wykonywania oraz r????nymi uprawnieniami do wynagrodzenia w stanie spoczynku (emerytury).
2. Wiek emerytalny a rynek pracy i bezrobocie
M??ody cz??owiek nie mo??e zaczyna─? doros??ego ??ycia od roli bezrobotnego. Wysokie bezrobocie powinno sk??ania─? przede wszystkim do zatrudnienia os??b wchodz─?cych na rynek pracy. Ze wzgl─?du na konieczno??─? wprowadzenia ich w nowe role spo??eczne. Tak??e e wzgl─?d??w politycznych: niebezpiecze??stwo r????nych konflikt??w i spo??ecznych niepokoj??w z powodu wysokiego poziomu bezrobocia m??odych.

3. Potencja?? opieku??czy rodziny. Wyd??u??anie wieku upowa??niaj─?cego do uzyskania emerytury ogranicza potencja?? opieku??czy rodziny. W stosunku do najm??odszego (wnuk??w), jak i najstarszego pokolenia (rodzic??w, dziadk??w). Wszystkie informacje statystyczne wskazuj─?, ??e w Polsce brakuje plac??wek opieki zar??wno nad dzie─?mi, jak i nad osobami w wieku podesz??ym oraz dla os??b niesamodzielnych. Przymus d??u??szego zatrudnienia wymaga zatem znacznej rozbudowy plac??wek oraz istotnie wy??szego poziomu finansowania us??ug w plac??wkach opieki z funduszy publicznych. Zamiana rodzinnej opieki na opiek─? instytucji nie tylko znacznie podwy??sza koszty gospodarstwa domowego, ale tak??e koszty ponoszone ze ??rodkowe publicznych. Czy koszty te zosta??y policzone? Obni??a tak??e, w wielu przypadkach, jako??─? ??wiadczonej opieki oraz bezpiecze??stwo os??b powierzonych opiece. Powoduje te?? istotne os??abienie sp??jno??ci i wi─?zi rodzinnych mi─?dzy starym i m??odym pokoleniem (dziadk??w i wnuk??w). Ogranicza mo??liwo??ci przekazywania warto??ci tradycji, kultury, wiary.

Zadania opieki na osobami niesamodzielnymi Ô?? w zast─?pstwie rodziny - musz─? by─? finansowanie g????wnie ze ??r??de?? publicznych; s─? to ??rodki samorz─?du gminy, miasta, powiatu, NFZ. Pozostawa─? b─?dzie bardzo trudny problem koordynacji oraz kontroli ??wiadczonych us??ug, bez tego instytucjonalizacja opieki prowadzi─? b─?dzie do istotnego obni??enia jako??ci opieki oraz nieefektywnego wykorzystania ??rodk??w (niechlubne przyk??ady urynkowienia us??ug opieki dla os??b starszych i niesamodzielnych).
Wyd??u??anie wieku emerytalnego musi wp??ywa─? na istotne zmiany w polityce rodzinnej pa??stwa w zakresie opieki nad najstarszym i najm??odszym pokoleniem. P????niejszy wiek emerytalny ograniczy potencja?? opieku??czy rodziny. Osoby wyd??u??aj─?ce czas aktywno??ci zawodowej s─? pozbawione mo??liwo??ci zapewnianie osobistej opieki swoim niesamodzielnym cz??onkom rodziny. Osobista praca opieku??cza cz??onka rodziny mo??e by─? oczywi??cie zast─?powana us??ugami instytucji lub os??b spoza rodziny, ale wp??ynie to nie tylko na jako??─? opieki, ale tak??e na istotny wzrost koszt??w opieki realizowanej przez instytucje lub osoby spoza rodziny i kszta??towanie wi─?zi rodzinnych.
Wniosek. Wyd??u??anie wieku upowa??niaj─?cego do uzyskania emerytury ogranicza potencja?? opieku??czy rodziny. W stosunku do najm??odszego (wnuk??w), jak i najstarszego pokolenia (rodzic??w, dziadk??w). Wszystkie informacje statystyczne wskazuj─?, ze w Polsce brakuje plac??wek opieki zar??wno nad dzie─?mi, jak i nad osobami w wieku podesz??ym. Przymus d??u??szego zatrudnienia wymaga znacznej rozbudowy plac??wek oraz istotnie wy??szego finansowania us??ug w tych plac??wkach z funduszy publicznych. Zamiana rodzinnej opieki na opiek─? instytucji nie tylko znacznie podwy??sza koszty prywatne (rodzin), tak??e koszty ponoszone ze ??rodkowe publicznych. Obni??a tak??e, w wielu przypadkach, jako??─? ??wiadczonej opieki i bezpiecze??stwo os??b powierzonych opiece. Powoduje te?? istotne os??abienie sp??jno??ci i wi─?zi rodzinnych mi─?dzy starym i m??odym pokolenie (dziadk??w i wnuk??w). Zadania opieki Ô?? w zast─?pstwie rodziny - musz─? by─? finansowanie g????wnie ze ??r??de?? publicznych; ??rodki samorz─?du gminy, miasta, powiatu, NFZ. Brak koordynacji oraz kontroli ??wiadczonych us??ug prowadzi─? b─?dzie do istotnego obni??enia jako??ci opieki oraz nieefektywnego wykorzystania ??rodk??w.

IV. Uwarunkowania prawne przed??u??enia wieku emerytalnego.
Wprowadzenie wieku emerytalnego dla os??b urodzonych w latach 50. i nast─?pnych, w tym pracuj─?cych w rolnictwie i sektorze pozarolniczym tworzy sytuacj─? nier??wno??ci w traktowaniu obywateli Ô?? s??u??by mundurowe, wed??ug g zapowiedzi rz─?dowych, b─?d─? korzysta─? z ochrony praw w trakcie nabywania (konwencja MOP nr 157, 1982 r.). Dla s??u??b mundurowych zapowiadana zmiana ma dotyczy─? tylko tych, kt??rzy wst─?pi─? do s??u??by po uchwaleniu nowego prawa emerytalnego. Tymczasem w stosunku do os??b pracuj─?cych w rolnictwie i poza rolnictwem nie tylko nie chroni si─? praw w trakcie nabywania, ale dla wielu z nich nie ma nawet ochrony praw nabytych. Ochrona praw nabytych, to fundament zaufania do pa??stwa i jego instytucji oraz podstawa bezpiecze??stwa socjalnego obywateli, kt??re stanowi podstawowy warunek ochrony przed ub??stwem.


Wnioski ko??cowe.

Prawo i Sprawiedliwo??─? nie mo??e udzieli─? poparcia zapowiedzianej przez rz─?d zmianie ustawowego wieku emerytalnego polegaj─?cej na podwy??szeniu o 2 lata dla m─???czyzn i o 7 lat (sic!!!) dla kobiet z nast─?puj─?cych wzgl─?d??w:
- demograficznych- ni??szy wiek prze??ycia, niskie czas ??ycia w zdrowiu, z??y stan zdrowia, wysoki udzia?? niepe??nosprawnych, .
- spo??ecznych i ekonomicznych: nie ma pracy dla m??odych, a prowadzona polityka monetarna i z??a gospodarcza wskazuje, ??e takiej pracy nie b─?dzie (nawet Fundusz Pracy zaw??aszczany jest przez Ministra Finans??w). Rozpowszechnione s─? umowy tzw. Ô????miecioweÔ?Ł sztuczne Ô??samozatrudnienieÔ?Ł. Bezrobocie dotyka w Polsce przede wszystkim ludzi m??odych i os??b w wieku 50+. M??odzi emigruj─? do pracy zarobkowej za granic─? (poprzedni NSP wykaza??, ??e wyemigrowa??o 780 tys., ostatni NSP 2011 wykaza??, ?? eÔ?? 1140 tys. wyjecha??o na sta??e) mo??na szacowa─?, ??e zbli??ona liczebno??ci─? grupa to emigranci, kt??rzy jeszcze nie osiedlili si─? na sta??e w krajach, w kt??rych nierzadko od wielu miesi─?cy/lat mieszkaj─? i zarobkuj─?. Starsi pracownicy, gdy trac─? prac─? to na og???? jej nie odzyskuj─? (bez wzgl─?du na status zawodowy przed utrat─? pracy). Wysokie bezrobocie: powy??ej 13,3%, Szeroki Ô??czarny rynekÔ?Ł pracy, istotnie ni??szy ni?? w 15/UE jest wsp????czynnik zatrudnienia: oko??o 65%. Dlatego najpierw potrzebne s─? reformy zmieniaj─?ce sytuacj─? na rynku pracy. Daj─?ce gwarancj─? zatrudnienia tak starszym, jak i m??odym pracownikom. Przed??u??anie zatrudnienia to istotne utrudnienia w modernizacji kraju i gospodarki.

- Wydolno??─? finansowa systemu emerytalnego zale??y od sytuacji na rynku pracy oraz od rozwoju gospodarki. Nie prowadzi si─? w Polsce debaty nt. OFE oraz zasad wymiaru emerytur kapita??owych, kt??re obni??─? od 2014 roku wymiar emerytury przyznawanej do 2009 roku o oko??o po??ow─?.
- PiS opowiada si─? za szerok─? merytoryczn─? debat─? spo??eczn─? na temat wieku emerytalnego oraz mo??liwo??ci i warunk??w tej zmiany. Nie mo??na poprze─? tej zmiany:
- bo nie uwzgl─?dnia sytuacji i zmian w sytuacji demograficznej Ô?? istotnie odmiennych ni?? w krajach Europy Zachodniej (kr??tszy przeci─?tny czas trwania ??ycia, istotnie gorszy stan zdrowia, niski poziom urodze??, wysoki poziom zgon??w ),
- W Polsce nie ma skutecznych rozwi─?za?? spo??ecznych, systemowych zast─?puj─?cych rodziny w funkcji opieki nad najm??odszym i najstarszym pokoleniem; powstaje te?? wa??ny w spo??ecze??stwie demokratycznym problem uzyskania spo??ecznej zgody na zast─?pienia opieki rodzinnej opiek─? instytucji, a tak??e wielokrotnie wy??szych koszt??w opieki instytucjonalnej,
- nie ma jeszcze wydanych zalece?? UE w sprawie wyd??u??enia wieku emerytalnego (maj─? by─? w marcu!). Trzeba pami─?ta─?, ze w sprawach systemu zabezpieczenia spo??ecznego w UE obowi─?zuje zasada otwartej koordynacji, co oznacza, ??e ka??de pa??stwo samodzielnie okre??la swoje warunki i mo??liwo??ci w zakresie systemu zabezpieczenia spo??ecznego, w tym systemu emerytalnego. W Unii Europejskiej obowi─?zuje zasada otwartej koordynacji w systemie zabezpieczenia spo??ecznego Ô?? KE nie mo??e wchodzi─? w kompetencje poszczeg??lnych kraj??w cz??onkowskich w zakresie zabezpieczenia spo??ecznego.
Co PiS mo??e popiera─?: ]
- ka??dy powinien mie─? mo??liwo??─? odchodzenia na emerytur─? w??wczas, gdy jego sytuacja zdrowotna, zawodowa oraz rodzinna pozwala mu na zako??czenie pracy zawodowej (wiele os??b z tego korzysta??o, gdy by??y takie mo??liwo??ci),
- jeste??my przeciwni tworzeniu przymusu, kt??rego powody s─? ca??kowicie niejasne dla spo??ecze??stwa, nieuzasadnione ekonomicznie, spo??ecznie, demograficznie, sprzeczne z obowi─?zuj─?cymi w UE normami. S─? one tak??e nieracjonalne w ??wietle bada?? dotycz─?cych z??ego stanu zdrowia wielu os??b w wieku przed emerytalnym;
- opowiadamy si─? za tworzeniem zach─?t, a przede wszystkim warunk??w do przed??u??ania pracy zawodowej,

- opowiadamy si─? za merytoryczn─? debat─?, kt??ra wyja??ni wszystkie uwarunkowania i konsekwencje przed??u??enia wieku emerytalnego.

J. Hrynkiewicz
Luty 2012

POBIERZ PE?üEN DOKUMENT Z PRZYPISAMI

02.03.2012. 17:08